رفتارهاى شخصى امام کاظم (ع)

0 3,803

ویژگی های نفسانی و فضایل و رفتارهای شخصی امام کاظم (ع) بیان گر شخصیت و شاکله وجودی ایشان است. انسانی که بخواهد در مسیر کمالی قرار گیرد باید این خصوصیات را بشناسد و در خود ظهور و فعلیت بخشد و به عنوان تجلیگاه آن در آید. در این مطلب به برخی از این ویژگی ها و خصوصیات شخصى امام کاظم (ع) اشاره می شود.

مقدمه

امام موسی کاظم(ع) اسوه فضایل است. ایشان با آن که عمری را در زندان حاکمان غاصب عباسی بود و در همان جا به شهادت رسید، ولی کوثر خاندان پیامبر(ص) در میان مردان است و بسیاری از سادات به این وجود نازنین و با برکت باز می گردند. ایشان در سیره و سبک زندگی شخصی و اجتماعی و خانوادگی سرمشق همه انسان ها است. نویسنده بر آن است تا گوشه هایی از سبک زندگی ایشان را بر اساس سیره آن حضرت(ع) تبیین نماید. با هم این مطلب را از نظر می گذرانیم.

ویژگی هاى نفسانى و رفتارهاى شخصى امام علیه‏السلام

ویژگی های نفسانی و فضایل و رفتارهای شخصی ایشان بیان گر شخصیت و شاکله وجودی ایشان است.(اسراء، آیه ۸۴) انسانی که بخواهد در مسیر کمالی قرار گیرد باید این خصوصیات را بشناسد و در خود ظهور و فعلیت بخشد و به عنوان تجلیگاه آن در آید. در این جا به برخی از این ویژگی ها و خصوصیات اشاره می شود.
۱. بنده صالح خدا

در آموزه های قرآنی برترین مقام انسانیت مقام بندگی و عبودیت است. این گونه است که خداوند پیامبرش را به دو صفت عظیم«عبده و رسوله» می ستاید؛ زیرا انسان به هر جایی که می خواهد تنها با عبودیت است می رسد. در آیات قرآنی نه تنها عبودیت فلسفه و هدف آفرینش و خلقت انسان و جنیان دانسته شده (ذاریات، آیه ۵۶) بلکه تنها راه رسیدن به تقوا و یقین و مراتب خدایی و ربانی شدن نیز عبودیت است که صراط مستقیم انسانیت است.(بقره، آیات ۲۱ و ۶۳ و ۱۷۹ و ۱۸۳ و ۱۳۸ ؛ آل عمران، آیه ۷۹؛ حجر، آیه ۹۹)

کسی که این راه مستقیم را بپماید به مقام عبد صالح می رسد که آرزوی پیامبران است؛ چنان که حضرت ابراهیم (ع) می فرماید: رَبِّ هَبْ لِی حُکْمًا وَأَلْحِقْنِی بِالصَّالِحِینَ؛ ای پروردگار من ، مرا حکمت بخش و مرا به شایستگان بپیوند.(شعراء، آیه ۸۳) هم چنین حضرت یوسف(ع) همین خواسته را از خدایش داشت.(یوسف، آیه ۱۰۱)

شکی نیست که اکمل و اتم بندگان صالح خداوند و مصداق برتر ایشان همان معصومان(ع) هستند که در نهایت وارثان زمین خواهند بود و امام مهدی(ع) از چهاردهمین معصومان این مقام را داشته و وارث زمین خواهد بود، چنان که خداوند در آیه ۱۰۵ انبیاء به این مطلب اشاره داشته و می فرماید: وَلَقَدْ کَتَبْنَا فِی الزَّبُورِ مِن بَعْدِ الذِّکْرِ أَنَّ الْأَرْضَ یَرِثُهَا عِبَادِیَ الصَّالِحُونَ؛ و در حقیقت، در زبور پس از تورات نوشتیم که زمین را بندگان صالح و شایسته ما به ارث خواهند برد. پس این بشارت قرآنی است که دارندگان والاترین مرتبه انسانى که همان «عبودیّت» و «صلاح» یعنی «عباد صالح»  است، در پایان تاریخ و عصر ظهور وارث زمین و زمان خواهند شد.

با آن که همه اهل بیت(ع) از این مقام عبد صالح برخوردارند ولی به شکل خاص امام موسی کاظم (ع) به این لقب ستوده و مشهور شده است. سبط اْبنُ الْجَوْزى گوید: موُسَى بْنُ جَعْفَرٍ علیهماالسلام أَبوُالْحَسَنِ الْهاشِمىّ صَـلَواتُ اللّهِ عَلَیْهِ کانَ یُدْعى اَلْعَبْدُ الصّالِحُ لِأَجْـلِ عِبادَتِهِ وَ اجْـتِهادِهِ وَ قِیـامِهِ بِاللَّـیْلِ، وَ کانَ کَریما حَلیما إِذا بَلَغَهُ عَنْ رَجُلٍ أَنّهُ یُـؤْذیـهِ بَعَـثَ اِلَیْهِ بِمـالٍ؛ موسى بن جعفر (علیهماالسلام) از خاندان هاشم به خاطر عبادت هاى فراوان و تلاش در راه خدا و شب زنده دارى «بنده صالح» خدا نامیده مى شد. وى مردى بخشنده و بردبار بود، هرگاه از فردى به او آزار و اذّیت مى رسید کمک هاى مالى برایش مى فرستاد. (کشف الغمّه، ج ۲ ، ص ۲۵۰)

۲. نماز و عبادت

امام در عبادت خویش به نماز اهمیت ویژه ای می داد و حتی نماز خـانه ای در خانه داشت. إِبراهیمُ بْنُ عَبْدِ الْحَمیدِ مى گوید: دَخَلْتُ عَلى أَبى الْحَسَنِ الْأَوَّلِ علیه السلام فى بَیْتِهِ الَّذى کانَ یُصَلّى فیهِ، فَإِذا لَیْسَ فى الْبَیْتِ شَى ءٌ إِلاّ خَصَفَهٌ، وَ سَیْفٌ مُعَلَّقٌ وَ مُصْحَفٌ؛ به اتاقى که امام موسى بن جعفر (علیهماالسلام) در آن نماز مى خواند وارد شدم، و در آن اتاق به جز زنبیلى از لیف خرما، و شمشیرى آویزان و قرآن چیز دیگرى ندیدم. (قرب الاسناد، ص ۳۱۰ ح ۱۲۰۸)

احمد بن عبداللّه از پدرش نقل مى کند که گفت: دَخَلْتُ عَلَى الْفَضَلِ بْنِ الرَّبیعِ وَ هُوَ جالِسٌ عَلى سَطْحٍ فَقالَ لى: … وَ قَدْ وَکَّلَ علیه السلام مَنْ یَتَرَصَّـدُ أَوقاتَ الصَّلاهِ، فإِذا أَخْبَرَهُ وَثَبَ یُصَـلّى مِنْ غَیْرِ تَجْدیدِ وُضُـوءٍ ، وَ هُـوَ دَأبُـهُ؛ به نزد فضل بن ربیع وارد شدم که در پشت بام نشسته بود [و به زندان نگاه مى کرد]، به من گفت: نگاه کن ببین چه مى بینى؟ گفتم لباسى بیش نمى بینم، گفت: او موسى بن جعفر (علیه السلام) است پیوسته مشغول عبادت است، و کسى را براى اعلام اوقات نماز گماشته است، هنگامى که وقت نماز را به او خبر مى دهد برخاسته و بى آنکه تجدید وضو کند، شروع به نماز مى کند و این عادت همیشگى اوست.( بحارالانوار، ج ۴۸، ص ۱۰۷ )

ثوبانى مى گوید: کانَتْ لاَبى الْحَسَنِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ علیهماالسلام بِضـْعَ عَشْرَهَ سَنـَهٍ کُلَّ یَـوْمٍ سَجـْدَهٌ بَعْدَ ابْیِضاضِ الشَّمْسِ إِلى وَقْتِ الزَّوالِ؛ امام موسى بن جعفر علیهماالسلام ده سال و اندى بود که هر روز سجده اى پس از درخشان شدن آفتاب تا هنگام ظهر به جا مى آورد. (عیون اخبار الرضا، ج ۱، ص ۹۵) عَمّارُ بْنُ أَبانَ مى گوید: کانَتْ أُخْتى تَلى خِدْمَتَهُ [موسى بن جعفر علیهماالسلام] فَحُکِىَ لَنا أَنَّها قالتْ: کانَ إِذا صَلّى الْعُتْمَهَ حَـمِدَ اللّهَ وَ مَجَّـدَهُ وَ دَعاهُ، فَلَمْ یَزَلْ کذلِکَ حَتّى یَـزُولَ اللَّیْلُ، فَإذا زالَ اللَّیْلُ قامَ یُصَلّى حَتّى یُصَلّى الصُّـبْحَ ثُمَّ یَذْکُرُ قَلیلاً حَتّى تَطْلِعَ الشَّمْسُ؛ خواهرم خدمتکار امام موسى بن جعفر علیه السلام بود، از او براى ما نقل شده که گفت: امام علیه السلام پیوسته پس از نماز عشاء خدا را حمد مى نموده و به بزرگى یاد مى کرده و او را مى خواند، و دائم در این حال بود، تا نیمى از شب مى گذشت، سپس بلند مى شد و نماز مى خواند تا اینکه نماز صبح را مى خواند سپس اندکى ذکر مى گفت تا اینکه خورشید طلوع مى کرد.( تاریخ بغداد، ج ۱۳، ص ۳۱ )

الاِرْبِلى می گوید: رُوِىَ أَنَّهُ[مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ علیهماالسلام] کانَ یُصَلّى نَوافِلَ اللَّیْلِ وَ یَصِلُها بِصَلاهِ الصُّبْحِ، ثُمَّ یُعَقِّبُ حَتّى تَطْلعَ الشَّمْسُ وَ یَخِرُّ لِلّهِ ساجِدا، فَلا یَرْفَعُ رَأْسَهُ مِنَ الدُّعاءِ و التَّحْمیدِ حَتّى یَقْرُبَ زَوالُ الشَّمْسِ؛  روایت شده است که امام[موسى بن جعفر علیهماالسلام] نماز شب را مى خواند و آن را به نماز صبح متصّل مى کرد، سپس تعقیبات را تا طلوع خورشید ادامه مى داد. و صورت خود را جهت سجده بر خدا به زمین مى سائید و تا نزدیک زوال آفتاب سرش را از دعا و حمد الهى بر نمى داشت.( کشف الغمّه، ج ۲، ص ۲۲۸ )

هم چنین از حفص روایت شده که گفت: ما رَأَیْتُ أَحَدا أَشَدَّ خَوْفا عَلى نَفْسِهِ مِنْ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ (علیهماالسلام) وَ لا أَرْجى للِنّاسِ مِنْهُ وَ کانَتْ قَرائَتُهُ حُـزْنا فَاِذا قَـرَأَ فَکَأَنَّهُ یُـخاطِبُ إِنْسانا؛ کسى را بر خویش بیمناکتر و براى مردم امیدوارکننده تر از موسى بن جعفر (علیه السلام) ندیدم. او قرائتى حزن آور داشت وقتى که قرآن مى خواند گویا کسى را مخاطب قرار داده است. (کافى، ج ۲، ص۶۰۶)

هم چنین یُونانى مى گوید: وَ کانَ علیه السلام أَحْسَنَ النّاسِ صَوْتا بِالْقُرانِ، وَ کانَ إِذا قَرَأَ یَحْزُنُ وَ بَکى السّامِعُونَ لِتِلاوَتِهِ، وَ کانَ یَبْکى مِنْ خَشْیَهِ اللّهِ حَتّى تَخْضَلَّ لِحْیَتُهُ بِالدُّمُوعِ؛  امام موسى بن جعفر علیه السلام خوش صداترین مردم در تلاوت قرآن بود و هر زمان قرآن مى خواند غمگین مى شد و شنوندگان بر تلاوت او گریه مى نمودند. و از ترس خداوند آن قدر گریه مى کرد که محاسن مبارکش با اشک هایش خیس مى شد. (مناقب ابن شهر آشوب، ج ۴، ص ۳۱۸)

آن حضرت(ع) در ماه  رمضان بر آن بود تا نماز بیش تری اقامه کند و از این فرصت ماه مبارک رمضان بهترین و بیش ترین بهره را بر گیرد. از امام رضا علیه السلام نقل شده که فرمود: کانَ أَبى علیه السلام یَزیدُ فى الْعَشْرِ الأَواخِرِ مِنْ شَهْرِ رَمَضانَ فى کُّلِ لَیْلَهٍ عِشْرینَ رَکْعَهً؛ پدرم در دهه آخر ماه رمضان در هر شب بیست رکعت به نمازهاى مستحبّى شبهاى ماه رمضان مى افزود. (قرب الاسناد، ص ۲۰۷)

آمادگى براى عبادت حتی پیش از موعد مانند آمادگی برای حضور در نماز جمعه و اعمال آن خود بیانگر آن حضرت (ع) به عبادت است. صدوق علیه الرحمه مى گوید: وَ کانَ مُوسَى بْنُ جـَعْفـَرٍ علیهماالسلام یَتَهَیَّأُ یَوْمَ الْخَمیسِ لِلْجُمُعَهِ؛  امام موسى بن جعفر (علیهماالسلام) از روز پنجشنبه خودش را براى [عبادت ونماز] روز جمعه آماده مى ساخت [تا در روز جمعه فرصت زیادى، و شادابى بهترى براى عبادت و نماز جمعه داشته باشد.] ( من لایحضره الفقیه، ج ۱، ص ۴۱۶ ح ۱۲۲۸ )

۳. استغفار روزانه

یکی از اعمال بسیار مستحب استغفار است؛ زیرا استغفار هم جلب رحمت و نعمت می کند و هم دفع بلای نیامده کرده و هم بلای آمده را رفع می کند. برای همین در هر حالی انسان باید استغفار کند.

إِبْراهیمُ بْنُ أَبى البِلادِ مى گوید: قالَ لى أَبُوالْحَسَنِ علیه السلام: إِنّى أَسْتَغْفِرُ اللّهَ فى کُّلِ یَوْمٍ خَمْسَهَ الافِ مَرَّهٍ، ثُمَّ قالَ: خَمْسَهُ الافٍ کَثیرٌ؟ ؛ امام هفتم علیه السلام به من فرمودند: «من هر روز پنج هزار بار از خداوند آمرزش مى طلبم، سپس [چون تعجّب مرا دید ]فرمود: مگر پنج هزار استغفار زیاد است؟ (بحارالانوار، ج ۹۳، ص ۲۸۲ ح ۲۶)

هم چنین السَّیِدُ بْنُ طاوُوسٍ رَحِمَهُ اللّه می گوید: … مُوسىَ بْنُ جَعْفَرٍ علیهماالسلام … کانَ یُحْیِى اللَّیْلَ بِالسَّهَرِ اِلى السَّحَرِ بِمُواصَلَهِ اِلاْستِغْفارِ؛ امام موسى بن جعفر علیهماالسلام ، شب را تا سحر بیدار بود و پیوسته طلب آمرزش مى نمود. (بحارالانوار، ج ۱۰۲، ص ۱۶ ح ۱۰) هم چنین إِبْنُ شَهْر آشُوب گوید: وَکانَ یَدْعُو کَثیرا فَیَقُولُ علیه السلام: «اَللّهُمَّ إِنّى أَسْأَلُکَ الرّاحَهَ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ الْعَفْوَ عِنْدَ الْحِسابِ». وَ یُکَرِّرُ ذلِکَ؛  بیشتر اوقات امام هفتم علیه السلام این دعا را مى خواند: «بار الها! راحت و آسانى هنگام مرگ، و بخشایش هنگام حساب از تو مى خواهم». و این دعا را تکرار مى نمود. (مناقب ابن شهر آشوب، ج ۴، ص ۳۱۸)

۴. سـفر حـج پـیاده

ایشان همانند دیگر امامان (ع) به حج اهتمام داشتند. على بن جعفر مى گوید: خـَرَجْنا مَعَ أَخى مُـوسَى بْنِ جـَعْفـَرٍ (علیهماالسلام) فى أَرْبَعِ عُمُرٍ یَمْشى فیها إِلى مَکَّهَ بِعِیالهِ وَ أَهْلِهِ؛ با برادرم موسى بن جعفر (علیهماالسلام) در چهار [سفر] عمره همراه شدیم، که با خانواده خویش پیاده بسوى مکّه حرکت مى نمود. (بحارالانوار، ج ۴۸، ص ۱۰۰ ح ۲)

ویژگی هاى نفسانى و رفتارهاى شخصى امام علیه‏السلام

۱٫ فروبرنده خشم

یکی از مهم ترین صفات انسانی احسان است. دارنده این صفت در مقامات برتر انسانی قرار می گیرد. در آیات قرآنی بارها پیامبران (ع) به این صفت ستوده شده و پاداش هایی خاص از سوی خداوند به این دارندگان عنایت شده است. اهل احسان اهل عفو و گذشت هستند و در شرایط سخت و حساس می توانند کاری انجام دهند که بسیاری از مردم عادی از آن ناتوان هستند. از جمله آن که در خشم و غضب خویش را مهار و مدیریت کرده و اجازه نمی دهند تا هیجانات مدیریت نفس آنان را به دست گیرد. از جمله آثار چنین توانایی آن است که خشم خویش را فرو می خورند و اجازه نمی دهند تا خشم آنان را به اشتباه و خطا و گناه بیاندازد و یا بر اساس خشم تصمیم گیری و عمل نمایند. خداوند در قرآن می فرماید: الَّذِینَ یُنفِقُونَ فِی السَّرَّاء وَالضَّرَّاء وَالْکَاظِمِینَ الْغَیْظَ وَالْعَافِینَ عَنِ النَّاسِ وَاللّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ ؛ همانان که در فراخى و تنگى انفاق مى‏ کنند و خشم خود را فرو مى‏ برند و از مردم در مى‏ گذرند و خداوند نکوکاران را دوست دارد. (آل عمران، آیه ۱۳۴)

از جمله کسانی که به این صفت مشهور و معروف شده ، امام موسی کاظم (ع) است.  رَبیعُ بْنُ عَبْدِالرَّحْمنِ مى گوید: کانَ وَاللّهِ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ علیهماالسلام مِنَ الْمُتَوَسِّمینَ یَعْلَمُ مَنْ یَقِفُ عَلَیْهِ بَعْدَ مَوْتِهِ وَیَجْـحَدُ الاِمامَ بَعْدَ مَوْتِهِ، فَکانَ یَکْظِمُ غَیْظَهُ عَلَیْهِمْ وَلا یُبْدى لَهُمْ ما یَعْرِفُهُ مِنْهُمْ؛ فَسُمِّىَ الْکاظِمُ لِذلِکَ؛ ربیع پسر عبدالرحمان موسى بن جعفر علیهماالسلام از آینده با فراست الهی آگاه بود  و از نشانه ها و چهره افراد می دانست چه کسانى پس از وى در امامتش توقّف نموده، و منکر امام بعد از او خواهند شد ؛ ولى با این همه خشم خود را از آنها پنهان نمود و آنچه را که از آنان مى دانست بر آنان اظهار نمى کرد و به همین جهت «کاظم» یعنى فرو برنده خشم نام گرفت.( عیون اخبار الرضا علیه السلام، ج ۱، ص ۱۰۳ ح ۱)

در این روایت در حقیقت به فرقه «واقفیه» اشاره می شود که امامت امام علی بن موسی الرضا (ع) را نپذیرفتند و منکر آن شدند و بر حضرت موسی(ع) توقف کردند. اینان به عنوان یکى از فرقه هاى شیعى در تاریخ معلون امامان (ع) بودند؛ زیرا در امامت آن حضرت توقّف کرده و به امام بعدى اعتقاد نداشته و برای امامت امام رضا(ع) مانع تراشی می کردند. البته انگیزه برخى از آنان هم مالى و مادّى بود تا اموال امام را به امام بعدى ندهند؛ زیرا آنان اموال زیادی از خمس و دیگر وجوهات را به عنوان وکیل امام موسی کاظم(ع) در اختیار داشتند و نمی خواستند آن را در اختیار امام رضا(ع) قرار دهند. به عنوان مثال، هفتاد هزار دینار نزد زیاد بن مروان قندی، سی هزار دینار نزد علی بن ابی حمزه بطائنی و سی هزار دینار و پنج کنیز نزد عثمان ابن عیسی الرواسی مانده بود. امام رضا علیه السلام این اموال را مطالبه نمودند، ولی زیاد بن مروان و علی بن ابی حمزه منکر این اموال شدند و عثمان بن عیسی امامت ولایت امام رضا علیه السلام را با ادعای زنده بودن امام موسی بن جعفر (علیه السلام) رد کرد. واقفیه گفتند:«حضرت موسی بن جعفر(ع) زنده است و روزی ظهور خواهد کرد.» به دلیل همین شناخت و مخالفت افراد با امامت امام رضا(ع) بود که امام موسی کاظم(ع) هماره به امامت فرزندش سفارش و اشاره می کرد .

محـمد بن اسحاق از پدرش نقـل مى کند: أَنَّ مُوسَى بْنَ جَـعْفَرٍ (علیهماالسلام) کانَ یَقُولُ لِبَنـیهِ: هذا أَخُوکُمْ عَلِىُّ بْنُ مُوسَى عالِمُ الِ مُحَمَّدٍ علیهماالسلام فَأسْأَلُوهُ عَنْ أدْیانِکُمْ، وَ احْفَظُوا ما یَقَوُلُ لَکُمْ؛ همواره امـام موسى بن جعفر (علیهماالسلام) به فرزندانش مى فرمود: این برادرتان عـلى بن موسى داناترین فرد خاندان پیـامبر صلی الله علیه و آله است، از او مسـائل دینى خودتان را بپرسید و آنچـه به شما مى گوید به خاطر بسپارید و به آن عمل کنید. (کشف الغمّه، ج ۲، ص ۳۱۷)

۲٫ کار و تلاش
خداوند یکی از اهداف خلقت را استعمار و آبادانی زمین(هود، آیه ۶۱) به عنوان خلیفه می داند. پس انسان باید به این مهم توجه داشته باشد. امامان(ع) به عنوان خلیفه های کامل و تام الهی به این مسئولیت قیام می کردند و در مقام خلافت و مظهریت در ربوبیت و پروردگاری به استعمار و آبادانی زمین می پرداختند. آنان هرگز دست از کار و تلاش بر نمی داشتند. ْحَسَنِ بْنِ عَلِىِّ بْنِ أَبى حَمْزَهَ بطائنی، از پدرش ابی حمزه نقل می کند که گفت: رَأَیْتُ أَبَاالْحَسَنِ علیه السلام یَعْمَلُ فى أَرْضٍ قَدِ اسْتَنْقَعَتْ قَدَماهُ فى الْعَرَقِ، فَقُلْتُ: جُعِلْتُ فِداکَ أَیْنَ الرِّجالُ؟ فَقالَ: یا عَلِىُّ قَدْ عَمِلَ بِالْیَدِ مَنْ هُوَ خَیْرٌ مِنّى فى أَرْضِهِ وَ مِنْ أَبى فَقُلْتُ: وَ مَنْ هُوَ؟ قالَ: رَسُولُ اللّهُ صلی الله علیه و آله وَ أَمیرُالْمُومِنینَ وَ ابائى علیهم السلام کُلُّهُمْ کانَوا قَدْ عَمِلوُا بِأَیْدیهِمْ و هُوَ مِنْ عَمَلِ النَّبییّنَ وَ الْمُرْسَلینَ و الْأَوْصِیاءِ وَالصّالِحینَ؛  امام هفتم علیه السلام را در مزرعه اى دیدم که کار مى کرد و پاهایش [از شدّت کار] خیس عرق بود، عرض کردم، فدایت شوم، کارگران کجا هستند؟ فرمود: اى على! آنان که بهتر از من و پدرم بودند با دست خود کار کرده اند. عرض کردم: آنان چه کسانى بودند؟ فرمود: پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و امیرمؤمنان و پدرانم (علیهماالسلام) همگى با دست مبارک خود کار مى کردند، و کار کردن از روش پیامبران و جانشینان آنان و افراد صالح مى باشد. (بحارالانوار، ج ۴۸، ص ۱۱۵ ح ۲۷)
۳٫ پرهیز از انگشت نمایی

یکی از آموزه های وحیانی اسلام این است که انسان نباید در جامعه انگشت نما شود و مردم به سبب لباس و مو و شکل و ظاهر غیر طبیعی متوجه او شوند. از همین روست که در احکام اسلامی از لبـاس شـهرت اجتناب داده شده و پوشیدن لباس شهرت حرام است. یعنی هر نوع لباسى که توجّه ها را جلب کند و سبب انگشت نما شدن گردد، «لباس شهرت» است. از امام موسى بن جعفر (علیهماالسلام) نقل شده که فرمود: عَنْ أَبى الْحَسَنِ الْأَوَّلِ علیه السلام قالَ: لَمْ یَکُنْ عِنْدَهُ شَىْ ءٌ أَبْغَضَ إِلَیْهِ مِنْ لَبْسِ الثَّوبِ المَشْهُورِ، وَ کانَ یَأْمُرُ بِالـثَّوبِ الَجدیدِ فَیُـغْمَسُ فى المـاءِ فَیَـلْبَسُهُ؛ هیچ چیزى در نزد وى بدتر از پوشیدن لباس شهرت «لباسى که بواسطه آن انسان انگشت نما مى گردد» نبود «و براى گریز از انگشت نما شدن» هر وقت لباس تازه مى آوردند دستور مى داد آن را بشویند و سپس مى پوشید. (بحارالانوار، ج ۷۹، ص ۳۱۳ ح ۲۵)

شاید شستن لباس تازه و سپس پوشیدن، براى آن بوده که آن حالتِ تازگى را که سبب جلب توجه دیگران مى شده و جامه را لباس شهرت مى ساخته است، از بین برود و عادى گردد.

۴٫ اهتمام بهـداشـت و تغذیه سالم

در سیره معصومان(ع) اهتمام به بهداشت و تغذیه سالم بسیار نقل شده است. آنان به نظافت و بهداشت محیط و بدن و مانند آن ها توجه داشتند. مُرازِمٍ مى گوید: رَأَیْتُ أَبَاالحَسَنِ علیه السلام إِذا تَؤضَّأ قَبْلَ الطَّعامِ لَمْ یَمُسَّ الْمِنْدیلَ، وَإِذا تَوَضَّأَ بَعْدَ الطَّعامِ مَسَّ الْمِنْدیلَ؛ از مرازم روایت شده که من امام هفتم علیه السلام را دیدم هر وقت قبل از غذا دستهایش را مى شست با حوله خشک نمى کرد ولى اگر بعد از غذا آنها را مى شست با حوله خشک مى کرد.

هم چنین روایت است که ایشان بر سر سفره بى‏ سـبزى نمی نشست و هماره خواستار آن بود که در سر سفره سبزی خوردن باشد؛ زیرا خوردن سبزیجات بسیار مفید است و امامان دیگر هم به آن اهمیت مى دادند و سعى مى کردند در سفره آنان سبزى وجود داشته باشد، چون هم مایه طراوت است، هم خواص بسیار دارد.

موفق مدینى از پدرش و او هم از جدّش نقل نموده:: بَعَثَ إلَىَّ الْماضى علیه السلام یَوْما فَأَجْلَسَنى لِلْغَداءِ، فَلَمّا جائُوا بِالْمائِدَهِ لَمْ یَکُنْ عَلَیْها بَقْلٌ، فَأَمْسَکَ یَدَهُ، ثُمَّ قالَ لِلْغُلامِ: أَما عَلِمْتَ أَنّى لاآکِلُ عَلى مائِدَهٍ لَیْسَ فیها خُضْرَهٌ فَأْتِنى بِالْخُضْرَهِ قالَ: فَذَهَبَ الْغلامُ، فَجاءَ بِالْبَقْلِ، فأَلْقاهُ عَلَى الْمائِدَهِ فَمَـدَّ یَدَهُ علیه السلام وَ أَکَـلَ؛  روزى امام هفتم علیه السلام کسى را دنبال من فرستاد، مرا بر سر سفره غذا نشاند، وقتى سفره را آوردند، در آن سبزى نبود، امام علیه السلام دست نگه داشته و به غلام خود فرمود: آیا نمى دانى من سفره اى که سبزى نداشته باشد از آن نمى خورم، برایم سبزى بیاور. مى گوید: غلام برخاست و سبزى را آورده بر سفره نهاد و امام علیه السلام دستش را دراز کرد و شروع به خوردن نمود. (عوالم، ج ۲۱، ص ۲۰۶ ح ۳)

سلیمان جعفرى نیز می گوید: کان أبُوالْحَسَنِ علیه السلام لایَدَعُ الْعَشَاءَ وَ لَوْ کَعْکَهً وَ کانَ یَقُـولُ: إِنَّـهُ قُـوَّهٌ لِلْجِـسْمِ ؛ امام موسى بن جعفر (علیهماالسلام) هیچ وقت غذاى شب را اگر چه کلوچه اى هم بود ترک نمى کرد و مى فرمود: که آن نیروى جسم است. (محاسن برقى، ج ۲، ص ۱۹۸ ح ۱۵۸۰) اَحمَدُ بْنُ هارُونَ بْنِ مُوَفَّقِ الْمَدْینى از پدرش نقل مى کند که گفت: بَعَثَ إِلَىَّ الْماضى عَلَیْهِ السَّلامُ یَوْماً فَأَکَلْتُ عِنْدَهُ وَ أَکْثَرَ مِنَ الْحَلْواءِ، فَقُلْتُ: ما أَکْثَرَ هذِهِ الْحَلْواءُ فَقالَ علیه السلام: إِنّا وَ شیعَتَنا خُلِقْنا مِنَ الْحَلاوَهِ، فَنَـحْنُ نُـحِبُّ الْحَـلْواءَ؛  روزى امام هفتم کسى را دنبال من فرستاد، (و با او سر یک سفره حاضر شدم) و با او غذا خوردم و دیدم امام علیه السلام زیاد حلوا خورد عرض کردم چقدر از این حلوا میل مى فرمائید، امام (علیه السلام) فرمود: ما و شیعیانمان از حلاوت و شیرینى آفریده شده ایم و ما شیرینى را دوست داریم.

نیاز بدن به مواد قندى به خصوص اگر طبیعى باشد، روشن است. علاقه به حلوا و شیرینى جات، در سیره امامان دیگر هم آمده است. شیرینى خیلى سریع جذب بدن مى شود. از این رو افطار به خرما براى روزه دار توصیه شده است. افطار امـام (علیه‏السلام) نیز جالب است.  خالِدِ بْنِ نَجیحٍ می گوید: کُنْتُ أَفْطُرُ مَعَ أَبى عَبْدِاللّهِ، فَمَعَ أَبى الْحَسَنِ الأَوَّلِ علیهماالسلام فى شَهْرِ رَمَضانَ، فَکانَ أَوَّلُ ما یُوتى بِهِ قَصْعَهٌ مِنْ ثَریدِ خَلِّ وَ زَیْتٍ، فَکانَ أوَّلُ ما یَتَناوَلُ مِنْهُ ثَلاثَ لُقَمٍ، ثَمَّ یُؤْتى بِالْجَفْنَهِ؛ من همراه امام صادق و امام موسى کاظم (علیهماالسلام) در ماه رمضان افطار مى نمودم، اوّل چیزى که سر سفره افطار آورده مى شد کاسه ترید سرکه و زیتون بود که امام (علیه السلام) ابتدا از آن سه لقمه میل مى نمود، سپس کاسه [بزرگى که غذاى آماده براى عموم در آن بود] آورده مى شد. (محاسن برقى، ج ۲، ص ۲۷۸ ح ۱۸۹۵)

۵٫ احیای فرهنگ عاشورا

بزرگداشت عاشورا برای احیای فرهنگ عاشورا در میان افراد جامعه و تقویت روحیه مبارزه علیه ظلم حاکمان و طواغیت و امر به معروف و نهی از منکر از جمله کارهایی است که همه امامان(ع) بدان اهتمام داشتند. امام موسی کاظم (ع) نیز این رویه و شیوه را در زندگی خود داشته است. بزرگداشت عاشورا در آموزش هاى ائمّه، براى زنده نگه داشتن آن حادثه بود، تا فراموش نشود و در دوران هاى بعد، اثرگذار و بیدارگر و الهام بخش باقى بماند.

امام رضا علیه السلام فرموده است: کانَ أَبى صَلَواتُ اللّهُ عَلَیْهِ إِذا دَخَلَ شَهْرُ الْمُحَرَّمِ لا یُرى ضاحِکا، وَ کانَتْ کَأبَتُهُ تَغْلِبُ عَلَیْهِ حَتّى یَمْضِىَ مِنْهُ عَشْرَهُ أَیّامٍ فَإِذا کانَ یَوْمُ الْعاشِرِ کانَ ذلِکَ الْیَوْمُ، یَوْمَ مُصیبَتِهِ وَحُزْنِهِ وَ بُکائِهِ وَ یَقُولُ: هذَا الْیَوْمُ الَّذى قُتِلَ فیهِ الْحُسَیْنُ صَلّى اللّهُ عَلَیْهِ؛ پدرم درود خدا بر او باد، وقتى که ماه محرّم مى رسید، دیگر خندان دیده نمى شد، بلکه تا روز دهم همواره اندوهگین و غمناک بود، و چون روز دهم فرا مى رسید آن روز، روز عزا و غم و اندوه و گریه او مى شد و مى فرمود: این همان روزى است که امام حسین (علیه السلام) در آن به شهادت رسید.(اقبال الاعمال، ص ۵۴۴)

منبع: www.samamos.com

-
شاید این موارد نیز مورد علاقه شما باشد
نظر بدهید

توجه داشته باشید که آدرس ایمیل نمایش داده نمی شود.

توجه داشته باشید پس از تایید نمایش داده می شود