حجامت برای بیماران قلبی چه خطرهایی دارد؟ نگاه علمی و هشدارهای مهم

چکیده :
حجامت برای بیماران قلبی در بیشتر موارد پرخطر محسوب می‌شود و معمولاً توصیه نمی‌گردد. خروج خون در حجامت می‌تواند باعث افت فشار خون شود که در افراد مبتلا به نارسایی قلب، بیماری عروق کرونر یا قلب حساس، خطر کاهش خون‌رسانی، سرگیجه، غش یا درد قفسه سینه را افزایش می‌دهد. همچنین بسیاری از بیماران قلبی از داروهای رقیق‌کننده خون استفاده می‌کنند که خطر خون‌ریزی شدید و طولانی را بالا می‌برد. استرس و درد حین حجامت نیز ممکن است باعث نوسان ضربان قلب و آریتمی شود. به همین دلیل، بیماران دارای نارسایی قلبی متوسط تا شدید، آریتمی کنترل‌نشده، فشار خون ناپایدار، سابقه سکته قلبی اخیر یا مصرف‌کنندگان داروهای ضدانعقاد نباید حجامت انجام دهند. در مجموع، حجامت فقط در موارد نادر و با تأیید صریح پزشک قابل‌بررسی است و در اغلب بیماران قلبی توصیه نمی‌شود.

این روزها خیلی‌ها به‌سراغ روش‌های طب سنتی برای کنترل انواع بیماری‌ها از جمله بیماری‌های قلبی می‌روند؛ اما یک سؤال مهم در رابطه با بیماران قلبی مطرح است: آیا حجامت برای بیماران قلبی ضرر دارد یا می‌شود با خیال راحت از آن استفاده کرد؟ حجامت با خروج بخشی از خون و ایجاد تغییرات در فشار خون و ضربان قلب همراه است؛ درست همان چیزی که برای یک قلب حساس می‌تواند چالش‌برانگیز باشد. در ادامه با نگاهی علمی و شفاف، بررسی می‌کنیم که حجامت برای بیماران قلبی در چه شرایطی خطرناک است، چه کسانی باید کاملاً از آن پرهیز کنند و در چه موارد نادری شاید با تأیید پزشک امکان‌پذیر باشد.

حجامت برای بیماران قلبی چه خطرهایی دارد؟

در پاسخ به این پرسش که آیا حجامت برای بیماران قلبی ضرر دارد؟ باید گفت بله، در اغلب موارد حجامت برای بیماران قلبی خطرات جدی دارد و تنها در شرایط بسیار محدود و با تأیید متخصص می‌تواند انجام شود.

افت فشار خون

مهم‌ترین خطر، افت فشار خون است. در حجامت تر مقداری خون از بدن خارج می‌شود و این کاهش حجم خون می‌تواند در بیماران مبتلا به نارسایی قلب، تنگی عروق یا بیماری کرونری، باعث افت شدید فشار، کاهش خون‌رسانی به قلب و تشدید علائمی مانند تنگی نفس، سرگیجه یا درد قفسه سینه شود. حتی موارد سنکوپ (غش) ناشی از افت فشار و کاهش ضربان قلب گزارش شده که برای بیمار قلبی می‌تواند بسیار خطرناک باشد.

احتمال خونریزی

خطر جدی دیگر خونریزی است. بسیاری از بیماران قلبی از داروهای رقیق‌کننده خون مانند آسپرین، پلاویکس یا وارفارین استفاده می‌کنند. این داروها برای جلوگیری از تشکیل لخته ضروری‌اند؛ اما باعث دیر لخته شدن خون می‌شوند. ازآنجاکه حجامت تر با ایجاد خراش روی پوست همراه است، در مصرف‌کنندگان این داروها ممکن است خون‌ریزی شدید، طولانی و حتی کنترل‌ناپذیر رخ بدهد. به‌همین‌دلیل، منابع علمی نیز تأکید می‌کنند که بیماران تحت درمان با ضدانعقادها نباید حجامت انجام بدهند، مگر با تایید پزشک.

نوسان ضربان قلب

عامل سوم، استرس فیزیکی و نوسان ضربان قلب هنگام حجامت است. درد، اضطراب، دیدن خون یا تجربه ناخوشایند می‌تواند رفلکس واگوواگال ایجاد کند و باعث افت ناگهانی ضربان و فشار خون شود. ازسوی‌دیگر، استرس ممکن است موجب ترشح آدرنالین و افزایش ضربان قلب شود. این نوسانات برای بیماران با آریتمی، تنگی عروق کرونر یا سابقه مشکلات ریتمی خطرناک است. بسیاری از بیماران قلبی توان تحمل چنین تغییراتی را ندارند.

با وجود این خطرات، حجامت برای همه بیماران قلبی ممنوعیت مطلق ندارد؛ اما بسیار محدود و مشروط است. در افراد با بیماری قلبی خفیف و کنترل‌شده، که داروی رقیق‌کننده مصرف نمی‌کنند و پزشک صراحتاً تأیید می‌کند، ممکن است حجامت سبک و ایمن انجام شود. البته چنین مواردی استثنا هستند و قاعده کلی، پرهیز از حجامت در بیماران قلبی یا انجام آن تنها تحت نظر مستقیم پزشک است.

طبق گفته وب‌سایت bannerhealth.com:

Even if considered safe, cupping isn’t for everyone. It is not recommended for people with liver, kidney or heart failure or those with a pacemaker.

«حتی اگر حجامت بی‌خطر در نظر گرفته شود، برای همه مناسب نیست. برای افرادی که نارسایی کبد، کلیه یا قلب دارند یا افرادی که ضربان‌ساز قلب دارند توصیه نمی‌شود.»

به‌طور خلاصه، جامعه پزشکی توصیه می‌کند افراد مبتلا به مشکلات جدی قلبی تا جای ممکن از حجامت پرهیز کنند، مگر اینکه پس‌از ویزیت متخصص داخلی و تأیید وی چنین اقدامی صورت بگیرد. حتی در آن حالت هم باید شرایط کاملاً مهیا و کنترل‌شده باشد. ویزیت متخصص قلب در منزل می‌تواند خدمتی سودمند باشد تا پزشک ابتدا وضعیت قلب بیمار را ارزیابی کرده و درباره مجاز بودن یا نبودن حجامت تصمیم‌گیری کند.

چه بیماران قلبی نباید حجامت انجام بدهند؟

بسیاری از بیماران می‌پرسند که آیا حجامت برای بیماران قلبی ضرر دارد؟ به‌طور کلی، هر فردی که قلب ناپایدار، فشار خون کنترل‌نشده، اختلالات انعقادی یا سابقه رویداد قلبی اخیر دارد، نباید در معرض کاهش حجم خون یا استرس فیزیکی حجامت قرار بگیرد. در ادامه، مهم‌ترین موارد منع حجامت به‌صورت خلاصه آمده است.

✔ نارسایی قلبی متوسط تا شدید (NYHA III–IV): در این بیماران قلب توان پمپاژ کافی ندارد و کوچک‌ترین افت فشار می‌تواند منجر به شوک و وخامت شدید اوضاع شود.

✔ آریتمی‌ها یا تپش قلب کنترل‌نشده: بی‌نظمی‌های ریتم قلب مانند AF با ضربان بالا، PVC زیاد یا تاکی‌کاردی‌ها با استرس حجامت بدتر می‌شوند.

✔ فشار خون بسیار بالا یا بسیار پایین: فشار بالای ۱۸۰ یا فشار مزمن پایین، هر دو خطرناک هستند و می‌توانند با نوسانات حجامت به بحران منجر شوند.

✔ افراد مصرف‌کننده داروهای رقیق‌کننده خون: وارفارین، هپارین، NOACها، کلوپیدوگرل و مشابه‌ها خطر خون‌ریزی شدید ایجاد می‌کنند. قطع این داروها نیز در بسیاری از بیماران قلبی ممکن نیست.

✔ سابقه سکته قلبی طی ۶ ماه گذشته: در این بیماران قلب در مرحله ترمیم است و هر استرس فیزیکی می‌تواند باعث آریتمی یا عود حمله قلبی شود.

✔ کم‌خونی شدید یا بیماری‌های خونی: هموگلوبین پایین (زیر ۱۰)، پلاکت کم یا اختلالات انعقادی مانند هموفیلی، خطر خون‌ریزی یا تشدید کمبود اکسیژن را افزایش می‌دهند.

نکته مهم: اگر بیمار علاوه‌بر مشکلات قلبی، بیماری‌های جدی دیگری مثل دیابت پیشرفته، نارسایی کلیوی یا سکته مغزی (که اخیرا رخ داده) دارد، انجام حجامت به‌مراتب خطرناک‌تر می‌شود.

قبل‌از حجامت، چه بررسی‌هایی برای بیماران قلبی ضروری است؟

تا اینجا بررسی کردیم آیا حجامت برای بیماران قلبی ضرر دارد یا خیر؟ در ادامه باید بدانید که در بیماران قلبی، قبل‌از انجام حجامت باید ایمنی بیمار به‌صورت دقیق ارزیابی شود؛ زیرا نوسان فشار خون، مشکلات انعقادی یا کم‌خونی می‌تواند خطر خون‌ریزی، افت فشار یا بی‌ثباتی قلبی ایجاد کند. به‌همین‌دلیل، پزشک باید وضعیت قلب، داروهای مصرفی و شاخص‌های حیاتی را بررسی کند و تنها در صورت پایدار بودن شرایط، اجازه انجام حجامت داده شود.

تصمیم برای انجام حجامت در بیماران قلبی همیشه باید با نظر پزشک باشد، نه نظر افراد غیرمطلع. اگر کوچک‌ترین شکی درباره ایمنی وجود داشته باشد، حجامت نباید انجام شود. سلامت قلب اولویت مطلق است.

سخن پایانی

در اینجا به سوال آیا حجامت برای بیماران قلبی ضرر دارد یا خیر، پاسخ دادیم و دریافتید در اکثر موارد، حجامت برای بیماران قلبی می‌تواند پرریسک و حتی خطرناک باشد و نباید بدون نظر متخصص قلب انجام شود. افت فشار خون، احتمال خونریزی به‌علت مصرف داروهای رقیق‌کننده و استرس وارده به قلب، از مهم‌ترین دلایلی هستند که باعث می‌شوند حجامت برای بسیاری از بیماران قلبی انتخاب مناسبی نباشد. اگر همچنان به انجام حجامت فکر می‌کنید، قبل‌از هر اقدامی با پزشک معالجتان مشورت کنید و سلامت قلبتان را فدای هیچ روش درمانیِ تجربه‌نشده و بدون نظارت نکنید؛ هیچ چیزی ارزش یک حمله قلبی ناگهانی را ندارد.