جایگاه عفو

0 3,707

عفو و چشم پوشی در صورتی ارزشمند است که انسان قدرت برای گرفتن انتقام و اعمال مجازات داشته باشد؛ چه اینکه در غیر این صورت، کاری از او ساخته نیست.

سوال

در کجا نمی توان عفو کرد؟

پاسخ

آنچه از بیانات پیشوایان دین به دست می آید، این است که عفو و گذشت در مسائل شخصی، امری پسندیده است؛ اما در خصوص مسائل و حقوق عمومی و الهی، این امر مورد نکوهش واقع شده است.

به دیگر سخن، ما می توانیم در مسائلی که به خودمان برمی گردد، گذشت کنیم؛ اما در حقوق الهی و یا حق الناس، چنین اجازه ای نداریم. کسی را که به حقوق جامعه تعدّی کرده، نمی توان مورد بخشش قرار داد، مگر اینکه عفو او به نحوی به سود جامعه باشد.

در سیره امام علی علیه السلام است که حضرت وقتی خبردار شد که یکی از فرمانداران او از بیت المال سوء استفاده کرده است، در نامه ای شدید اللحن خطاب به او نوشت:«از خدا بترس! و اموال این مردم را به آنها بازگردان! اگر این کار را نکنی و خداوند به من امکان دهد که بر تو دست یابم، وظیفه ام را در حق تو انجام خواهم داد و با شمشیرم که هیچ کس را با آن نزده ام، مگر اینکه به جهنم وارد شده است، تو را می زنم.» بعد فرمودند: «وَ وَاللّه ِ لَوْ اَنّ الحَسَن والحسینَ فَعَلا مِثْلَ الَّذی فَعَلْتَ ما کانَتْ لَهُما عِندی هَوادَهٌ وَ لاظَفِرا مِنّی بِاِرادَهٍ حَتّی آخُذَ الحَقَّ مِنْهُما وَاُزیحَ الْباطِلَ عَنْ مَظْلَمتِهِما؛ و به خدا قسم! اگر حسن و حسین مثل کاری را که تو کرده ای، مرتکب شوند، هیچ پشتیبانی از من نخواهند داشت و از جانب من به مقصود خود نمی رسند تا اینکه حق را از آنها باز ستانم و کار ناپسند و ستمی را که روا داشته اند، دور سازم.»[۱]

عفو و چشم پوشی در صورتی ارزشمند است که انسان قدرت برای گرفتن انتقام و اعمال مجازات داشته باشد؛ چه اینکه در غیر این صورت، کاری از او ساخته نیست.

علی علیه السلام فرمودند: «اذا قَدَرْتَ عَلی عَدُوِّکَ فَاجْعَلِ الْعَفْوَ عَنْهُ شُکْرا لِلْقُدْرَهِ عَلَیْهِ؛ وقتی بر دشمن خود چیره شدی، عفو را شکرانه این توانایی و چیرگی بر او قرار بده.»[۲]

از امام صادق علیه السلام نیز نقل شده که فرمودند: «اَلْعَفْوُ عِنْدَ الْقُدْرَهِ مِنْ سُنَنِ الْمُرسَلینَ وَالْمُتَّقینَ؛ عفو در هنگام توانایی، روش پیامبران و پرهیزگاران است.»[۳] چنان که خود رسول اکرم صلی الله علیه و آله در جریان فتح مکه چنین کردند.

پی نوشت:


[۱] نهج البلاغه، نامه۴۱.

[۲] نهج البلاغه، حکمت۱۱.

[۳] مصباح الشریعه، ص۱۵۸، باب العفو؛ بحارالانوار، ج۶۸، ص۴۲۳، باب ۹۳، حدیث ۶۲.

منبع: پایگاه حوزه، شماره ۲۲۹۳۵

شاید این موارد نیز مورد علاقه شما باشد

نظر بدهید

توجه داشته باشید که آدرس ایمیل نمایش داده نمی شود.

توجه داشته باشید پس از تایید نمایش داده می شود