پیشینه شب قدر

0 3,719

براساس روایتى شب قدر، اختصاص به دوران رسالت پیامبر اکرم‏ صلى الله علیه وآله ندارد و در زمان‏هاى گذشته نیز وجود داشته است

سوال

آیا شب قدر قبل از اسلام نیز وجود داشت؟ و آیا بعد از پیامبرصلى الله علیه وآله ادامه دارد؟

پاسخ

براساس روایتى شب قدر، اختصاص به دوران رسالت پیامبر اکرم‏ صلى الله علیه وآله ندارد و در زمان‏هاى گذشته نیز وجود داشته است. مجلسى‏ رحمه الله از امام جوادعلیه السلام نقل کرده است:

«خداوند شب قدر را در آغاز آفرینش جهان آفرید و در آن اولین پیامبر و نخستین وصى را هستى بخشید…».[۱]

از طرف دیگر در حدیثى از پیامبر اکرم ‏صلى الله علیه وآله آمده است «ان الله وهب لامتى لیله القدر لم یعطها من کان قبلهم»[۲] «خداوند به امت من شب قدر را بخشید و احدى از امت‏هاى پیشین از این موهبت برخوردار نبودند». جمع این دو روایت نشان مى‏دهد که اصل شب قدر از قبل بوده است ولى فضایل بسیار بالایى به طور ویژه، در آن شب براى امت اسلام قرار داده شده که در امت‏هاى پیشین سابقه نداشته است. لذا شب قدر حقیقت و واقعیتى است که در جهان هستى مقدر شده است.

از سوره مبارکه قدر فهمیده مى‏شود که در هر سال، شبى است به نام «قدر» که از جهت ارزش و فضیلت برتر از هزار ماه است. در این شب فرشتگان الهى به همراه بزرگ خویش (روح)، براى هر فرمان و تقدیرى که از سوى خدا براى یک سال مقدر شده است، فرود مى‏آیند. از احادیثى که در تفسیر این سوره و تفسیر آیات آغازین سوره «دخان» رسیده، فهمیده مى‏شود که فرشتگان در شب قدر، مقدرات یکساله را به نزد «ولى مطلق زمان» مى‏آورند و به او عرضه مى‏دارند و به او تسلیم مى‏کنند. این واقعیت، همواره بوده است و خواهد بود.

در روزگار پیامبر اکرم ‏صلى الله علیه وآله، محل نزول فرشتگان در شب قدر، آستان نبى مصطفى ‏صلى الله علیه وآله بوده است و این امر مورد قبول همگان است. اما نسبت به زمان بعد از آن حضرت ‏صلى الله علیه وآله باید گفت: شب قدر بعد از پیامبر اکرم‏ صلى الله علیه وآله نیز هست. علاوه بر ظهور آیات قرآن کریم در «سوره قدر» و «سوره دخان»، در روایات نیز این واقعیت به روشنى ذکر شده است‏.[۳]

رشید الدین میبدى (مفسر معروف سنى) مى‏گوید: «برخى گفته‏اند: شب قدر، اختصاص به روزگاران پیامبرصلى الله علیه وآله بود و سپس از میان رفت. اما چنین نیست زیرا همه اصحاب پیامبر و علماى اسلام معتقدند که شب قدر تا قیام قیامت باقى است».[۴]

شیخ طبرسى از عالمان شیعى نیز در این باره، روایتى از ابوذر غفارى نقل مى‏کند: «به پیامبر خدا گفتم: اى پیامبر آیا شب قدر و نزول فرشتگان، در آن شب، تنها در زمان پیامبران وجود دارد و چون پیامبران از جهان رفتند، دیگر شب قدرى نیست، پیامبر فرمود: نه بلکه شب قدر، تا قیام قیامت هست».[۵]

در این مقام، از امام جوادعلیه السلام تعلیمى رسیده که خلاصه آن در اینجا ذکر مى شود. حضرت فرمود: «خداوند متعال، شب قدر را در ابتداى آفرینش دنیا آفرید، همچنین در آن شب نخستین پیامبر و نخستین وصى را آفرید (وجود آنها را مقدر ساخت). در قضاى الهى چنان گذشت که در هر سال، شبى باشد که در آن شب، تفصیل امور و مقدرات یک ساله فرود آید».

بى ‏شک پیامبران با شب قدر، در ارتباط بوده‏ اند. پس از آنان، باید حجت خدا وجود داشته باشد زیرا زمین از نخستین روز خلقت خود تا آخر فناى دنیا، بى‏حجت نخواهد بود. خداوند در شب قدر، مقدرات را به نزد آن کس که اراده فرموده (وصى و حجت)، فرو مى ‏فرستد. به خدا سوگند روح و ملائکه در شب قدر، بر آدم نازل شدند و مقدرات امور را نزد او آوردند و او درنگذشت مگر اینکه براى خود وصى و جانشینى تعیین کرد. همه پیامبرانى که پس از آدم آمدند نیز، بر هر کدام در شب قدر، امر خداوند نازل مى ‏گشت و هر پیامبرى این مرتبت را به «وصى» خویش مى ‏سپرد…[۶]

پی نوشت:

[۱]. بحارالانوار، ج ۲۵، ص ۷۳، روایت ۶۳.

[۲]. درالمنثور، ج ۶، ص ۳۷۱.

[۳]. به تفاسیر شیعه، مانند مجمع البیان، المیزان و تفسیر نمونه مراجعه شود.

[۴]. کشف الاسرار، ج ۱۰، ص ۵۵۹.

[۵]. ر. ک: المیزان، ج ۲۰، ص ۴۷۳.

[۶]. اصول کافى، ج ۱، کتاب الحجه، باب فى شأن انا انزلناه فى لیله القدر، ح ۷؛ در تنظیم این نوشتار از مقاله عالمانه استاد محمد رضا حکیمى سود جسته‏ایم. نشریه کیهان. ۷۸/ ۱۰/ ۷

منبع: مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور، نرم افزار پرسمان

-
-
شاید این موارد نیز مورد علاقه شما باشد
نظر بدهید

توجه داشته باشید که آدرس ایمیل نمایش داده نمی شود.

توجه داشته باشید پس از تایید نمایش داده می شود